(0294A)
888 Antiqua fanorum parens,
(0295A)889 Jam Roma Christo dedita,
Laurentio victrix duce
890 Ritum triumphas barbarum.
Reges superbos viceras,
Populosque frenis presseras:
Nunc monstruosis idolis
Imponis imperii jugum.
Haec sola deerat gloria
Urbis togatae insignibus,
Feritate capta gentium,
Domaret ut spurcum Jovem.
(0296A)Non turbuleatis viribus,
Cossi, Camilli, aut Caesaris:
Sed martyris Laurentii
Non incruento praelio.
Armata pugnavit fides.
891 Proprii cruoris prodiga:
Nam morte mortem diruit,
Ac semet impendit sibi.
Fore hoc sacerdos dixerat
Jam Xystus affixus cruci,
(0297A)Laurentium flentem videns
Crucis sub ipso stipite.
Desiste discessu meo
892 Fletum dolenter fundere:
Praecedo, frater, tu quoque
Post hoc sequeris triduum.
Extrema vox episcopi
Praenuntiatrix gloriae
Nihil fefellit: nam dies
Praedicta palmam praestitit.
Qua voce, quantis laudibus
Celebrabo mortis ordinem?
Quo passionem carmine
(0298A)Digne relexens concinam?
Hic primus e septemviris,
Qui stant ad aram proximi,
Levita sublimis gradu,
Et caeteris praestantior,
Claustris sacrorum praeerat,
893 Coelestis arcanum domus
Fidis gubernans clavibus,
Votasque dispensans opes.
Versat famem pecuniae
Praefectus Urbi regiae,
Minister insani ducis,
Exactor auri, et sanguinis.
(0299A)Qua vi latentes eruat
Nummos, operta existimans
894 Talenta sub sacrariis,
Cumulosque congestos tegi.
Laurentium sisti jubet:
Exquirit arcam ditibus
Massis refertam, et fulgidae
Montes monetae conditos.
Soletis, inquit, conqueri,
Saevire nos justo amplius,
Cum Christiana corpora
Plusquam cruente scindimus.
(0300A)Abest atrocioribus
Censura fervens motibus:
Blande, et quiete efflagito,
Quod sponte obire debeas.
Hunc esse vestris orgiis
Moremque, et artem proditum est:
895 Hanc disciplinam foederis,
Libent ut auro antistites.
Argenteis scyphis ferunt
Fumare sacrum sanguinem,
Auroque nocturnis sacris
896 Astare fixos cereos.
(0301A)Tum summa cura est fratribus,
Ut sermo testatur loquax,
Offerre fundis venditis
Sestertiorum millia.
Addicta avorum praedia
897 Foedis sub auctionibus
Successor exhaeres gemit,
Sanctis egens parentibus.
Haec occuluntur abditis
Ecclesiarum in angulis,
Et summa pietas creditur
Nudare dulces liberos.
Deprome thesauros, malis
Suadendo quos praestigiis
(0302A)Exaggeratos obtines:
Nigrante quos claudis specu.
Hoc poscit usus publicus,
Hoc fiscus, hoc aerarium,
Ut dedita stipendiis
Ducem juvet pecunia.
Sic dogma vestrum est, audio.
Suum quibusque reddito.
En Caesar agnoscit suum
898 Nomisma nummis inditum.
Quod Caesaris scis, Caesari
Da: nempe justum postulo.
Ni fallor, haud ullam tuus
100 (0303A)Signat Deus pecuniam.
Nec cum veniret, aureos
Secum Philippos detulit:
Praecepta sed verbis dedit,
Inanis a marsupio.
Implete dictorum fidem,
Quam vos per orbem venditis:
899 Nummos libenter reddite:
Estote verbis divites.
Nil asperum Laurentius
Refert ad ista, aut turbidum.
Sed ut paratus obsequi,
Obtemperanter anuuit.
Est dives, inquit, non nego
(0304A)Habetque nostra ecclesia
Opumque et auri plurimum,
Nec quisquam in orbe est ditior.
Is ipse tantum non habet
Argenteorum aenigmatum
Augustus, arcem possidens,
120900 Cui nummus omnis scribitur.
Sed nec recuso prodere
Locupletis arcam Numinis:
Vulgabo cuncta, et proferam
Pretiosa quae Christus tenet.
Unum sed orans flagito,
Induciarum paululum,
(0305A)Quo fungar efficacius
Promissionis munere.
Dum tota digestim mihi
Christi supellex scribitur:
Nam calculanda primitus,
901 Tum subnotanda est summula.
Laetus tumescit gaudio
Praefectus, ac spe devorat
Aurum, velut jam conditum
Domi maneret, gestiens.
Pepigere tempus tridui:
Laudatus inde absolvitur
Laurentius, sponsor sui,
Et sponsor ingentis lucri.
Tribus per Urbem cursitat
(0305B)Diebus: infirma agmina,
Omnesque qui poscunt stipem,
Cogens in unum et congregans.
145 (0306A)Illic utrisque obtutibus
Orbes cavatos praeferens
Baculo regebat praevio
Errore nutantem gradum.
Et claudus infracto genu,
150902 Vel crure trunco semipes,
Breviorve planta ex altera,
Gressum trahebat imparem.
Est ulcerosis artubus
Qui tabe corrupta fluat;
Est cujus arens dextera
Nervos in ulnam contrahat.
Tales plateis omnibus
Exquirit, assuetos ali
Ecclesiae matris penu,
160 (0306B)Quos ipse promus noverat.
Recenset exin singulos,
903 Scribens viritim nomina,
(0307A)Longo et locatos ordine
Astare pro templo jubet.
Praescriptus et jam fluxerat
Dies: furebat fervido
Judex avarus spiritu,
Promissa solvi efflagitans.
Tum martyr: Assistas velim,
170904 Coramque dispostas opes
Mirere, quas noster Deus
Praedives in sanctis habet.
Videbis ingens atrium
Fulgere vasis aureis,
Et per patentes porticus
Structos talentis ordines.
It ille, nec pudet sequi.
(0307B)Ventum ad sacratam januam:
Stabant catervae pauperum,
180 (0308A)Inculta visu examina.
Fragor rogantum tollitur:
Praefectus horrescit stupens
Conversus in Laurentium,
Oculisque turbatis minax.
Contra ille, Quid frendens, ait,
Minitaris? aut quid displicet?
Num sordida haec, aut vilia?
Num despuenda existimas?
905 Aurum, quod ardenter sitis,
Effossa gignunt rudera
Et de metallis squalidis
Poenalis excudit labor.
Torrens vel amnis turbidis
Volvens arenis implicat,
195 (0308B)Quod terrulentum ac sordidum
Flammis necesse est decoqui.
(0309A)Pudor per aurum solvitur,
Violatur auro integritas,
Pax occidit, fides perit,
Leges et ipsae intercidunt.
Quid tu venenum gloriae
Extollis et magni putas?
Si quaeris aurum verius,
906 Lux est, et humanum genus.
Hi sunt alumni luminis,
Quos corpus arctat debile,
Ne per salutem viscerum
Mens insolescat turgida.
Cum membra morbus disjicit,
Animus viget robustior:
Membris vicissim fortibus
Vis sauciatur sensuum.
Nam sanguis in culpam calens
Minus ministrat virium,
215 (0309B)907 Si fervor effetus malis
(0310A)Elumbe virus contrahat.
Si forte detur optio,
Malim dolore asperrimo
Fragmenta membrorum pati,
Et pulcher intus vivere.
Committe formas pestium
Et confer alternas lues,
Carnisne morbus foedior,
An mentis et morum ulcera?
Nostri per artus debiles,
Intus decoris integri,
Sensum venusti innoxium
Languoris expertes gerunt.
Vestros valentes corpore
Interna corrumpit lepra,
Errorque mancum claudicat,
Et caeca fraus nihil videt.
Quemvis tuorum divitum,
(0310B)Qui veste et ore praenitent,
235 (0311A)908 Magis probabo debilem,
Quam quis meorum est pauperum.
Hunc, qui superbit serico,
909 Quem currus inflatum vehit,
Hydrops aquosus lucido
Tendit veneno intrinsecus.
Ast hic avarus contrahit
Manus recurvas in volam,
(0312A)Plicans et uncis unguibus,
Laxare nervos non valet.
Istum libido fetida
Per scorta tractum publica
Luto, et cloacis inquinat,
Dum spurca mendicat stupra.
Quid ille fervens ambitu,
250910 Sitimque honoris aestuans,
(0313A)Mersisne anhelat febribus,
Atque igne venarum furit?
Quisquis tacendi intemperans
Silenda prurit prodere,
Vexatur, et scalpit jecur,
Scabiemque cordis sustinet.
Quid invidorum pectorum
Strumas retexam turgidas?
Quid purulenta et livida
Malignitatum vulnera?
Tute ipse, qui Romam regis,
Contemptor aeterni Dei,
Dum daemonum sordes colis,
Morbo laboras regio.
Hi, quos superbus despicis,
(0313B)911 Quos exsecrandos judicas,
Brevi ulcerosos exuent
Artus, et incolumes erunt
Cum carne corruptissima
Tandem soluti ac liberi,
Pulcherrimo vitae statu
In arce lucebunt Patris:
(0314A)Non sordidati, aut debiles,
Sicut videntur interim;
Sed purpurantibus stolis
Clari, et coronis aureis.
Tum si facultas suppetat,
Coram tuis obtutibus
Istos potentes saeculi
Velim recensendos dari.
Pannis videres obsitos,
Et mucculentis naribus,
Mentum salivis uvidum,
Lipposque palpebra putri.
Peccante nil est tetrius.
912 Nil tam leprosum aut putridum:
Cruda est cicatrix criminum,
(0314B)Oletque ut antrum tartari.
Animabus inversa vice
Corrupta forma infligitur,
Quas pulcher aspectus prius
In corpore oblectaverat.
En ergo nummos aureos,
Quos proxime spoponderam,
295 (0315A)Quos nec favillis obruat
Ruina, nec fur subtrahat.
Nunc addo gemmas nobiles,
Ne pauperem Christum putes:
Gemmas corusci luminis,
300913 Ornatur hoc templum quibus.
Cernis sacratas virgines,
Miraris intactas anus,
Primique post damnum tori
Ignis secundi nescias.
Hoc est monile Ecclesiae:
His illa gemmis comitur,
Dotata sic Christo placet,
Sic ornat altum verticem.
(0316A)Eccum talenta suscipe,
310914 Ornabis urbem Romulam,
Ditabis et rem principis,
Fies et ipse ditior.
Ridemur, exclamat fremens
Praefectus, ac miris modis
Per tot figuras ludimur,
Et vivit insanum caput!
Impune tantas, furcifer,
Strophas cavillo mimico
Te nexuisse existimas,
Dum scurra saltas fabulam?
Concinna visa urbanitas
915 Tractare nosmet ludicris?
(0317A)Egon' cachinnis venditus
Acroma festivum fui?
Adeone nulla austeritas,
Censura nulla est fascibus?
Adeon' securim publicam
Mollis retundit lenitas?
Dicis: Libenter oppetam:
Votiva mors est martyri.
Est ista vobis, novimus,
Persuasionis vanitas.
916 Sed non volenti impertiam,
Praestetur ut mortis citae
Compendiosus exitus:
Perire raptim non dabo.
Vitam tenebo, et differam
(0318A)Poenis morarum jugibus,
Et mors inextricabilis
Longos dolores protrahet.
Prunas tepentes sternite,
Ne fervor ignitus nimis
Os contumacis occupet,
Et cordis intret abdita.
345917 Vapor senescens languea,
Qui fusus afflatu levi
Tormenta sensim temperet
Semustulati corporis.
Bene est, quod ipse ex omnibus
Mysteriarches incidit:
Hic solus exemplum dabit,
Quid mox timere debeant.
(0319A)Conscende constratum rogum;
Decumbe digno lectulo:
Tunc, si libebit, disputa,
Nil esse Vulcanum meum.
918 Haec faute praefecto, truces
Hinc inde tortores parant
Nudare amictu martyrem,
Vincire membra, et tendere.
Illi os decore splenduit,
Fulgorque circumfusus est.
Talem revertens legifer
De monte vultum detulit:
Judaea quem plebs, aureo
Bove inquinata, et decolor
Expavit, et faciem retro
(0319B)Detorsit impatiens Dei.
Talemque et ille praetulit
Oris corusci gloriam
(0320A)Stephanus, per imbrem saxeum
Coelos apertos intuens.
Illuminatum hoc eminus
Recens piatis fratribus,
375919 Baptisma quos nuper datum
Christi capaces fecerat:
Ast impiorum caecitas,
Os oblitum noctis situ
Nigrante sub velamine
Obducta, clarum non videt.
Aegyptiae plagae in modum,
Quae, cum tenebris barbaros
Damnaret, Hebraeis diem
Sudo exhibebat lumine.
Quin ipsa odoris qualitas,
(0320B)Adusta quam reddit cutis,
Diversa utrosque permovet:
His nidor, illis nectar est.
(0321A)Idemque sensus, dispari
Variatus aura, aut afficit
Horrore nares vindice,
920 Aut mulcet oblectamine.
Sic ignis aeternus Deus:
Nam Christus ignis vetus est:
Is ipse complet lumine
Justos, et urit noxios.
Postquam vapor diutinus
Decoxit exustum latus,
Ultro e catasta judicem
Compellat affatu brevi.
Converte partem corporis
Satis crematam jugiter,
Et fac periclum quid tuus
(0321B)Vulcanus ardens egerit.
Praefectus inverti jubet.
Tunc ille: Coctum est, devora,
Et experimentum cape,
Sit crudum an assum suavius.
Haec ludibundus dixerat:
410921 Coelum deinde suspicit,
Et congemiscens obsecrat,
Miseratus urbem Romulam.
O Christe, Numen unicum,
(0322A)O splendor, o virtus Patris,
O factor orbis et poli,
Atque auctor horum moenium,
Qui sceptra Romae in vertice
Rerum locasti, sanciens
Mundum Quirinali togae
Servire, et armis cedere:
Ut discrepantum gentium
Mores, et observantiam,
Linguasque, et ingenia, et sacra,
Unis domares legibus
En omne sub regnum Remi
Mortale concessit genus:
Idem loquuntur dissoni
922 Ritus, id ipsum sentiunt.
(0322B)Hoc destinatum, quo magis
Jus Christiani nominis,
Quodcunque terrarum jacet,
Uno illigaret vinculo.
Da, Christe, Romanis tuis,
Sit Christiana ut civitas:
Per quam dedisti ut caeteris
Mens una sacrorum foret.
Confoederentur omnia
(0323A)Hinc inde membra in symbolum:
Mansuescat orbis subditus,
Mansuescat et summum caput.
Advertat abjunctas plagas
923 Coire in unam gratiam:
Fiat fidelis Romulus,
Et ipse jam credat Numa.
Confundit error Troicus
Adhuc Catonum curiam,
Veneratus occultis focis
Phrygum penates exsules.
Janum bifrontem, et Sterculum
Colit senatus (horreo
Tot monstra patrum dicere),
Et festa Saturni senis.
(0323B)Absterge, Christe, hoc dedecus.
(0324A)924 Emitte Gabriel tuum,
Agnoscat ut verum Deum
Errans Iuli caecitas.
Et jam tenemus obsides
Fidissimos hujus spei:
Hic nempe jam regnant duo
Apostolorum principes.
Alter vocator gentium,
Alter cathedram possidens
Primam, recludit creditas
Aeternitatis januas.
Discede, adulter Juppiter,
Stupro sororis oblite,
Relinque Romam liberam
Plebemque jam Christi fug.
(0324B)925 Te Paulus hinc exterminat,
470 (0325A)Te sanguis exturbat Petri.
Tibi id, quod ipse armaveras
Factum Neronis officit.
Video futurum principem
Quandoque, qui servus Dei
Tetris sacrorum sordibus
Servire Romam non sinat.
Qui templa claudat vectibus,
926 Valvas eburnas obstruat,
Nefanda damnet limina,
Obdens aenos pessulos.
Tunc pura ab omni sanguine
(0326A)Tandem nitebunt marmora,
Stabunt et aera innoxia,
Quae nunc habentur idola.
Hic finis orandi fuit,
Et finis idem vinculi
Carnalis; erupit volens
Vocem secutus spiritus.
Vexere corpus subditis
Cervicibus quidam patres,
927 Quos mira libertas viri
Ambire Christum suaserat.
Repens medullas indoles
(0327A)Afflarat, et coegerat
Amore sublimis Dei
Odisse nugas pristinas.
Refrixit ex illo die
Cultus deorum turpium:
Plebs in sacellis rarior;
Christi ad tribunal curritur.
928 Sic dimicans Laurentius,
Non ense praecinxit latus:
(0328A)Hostile sed ferrum retro
Torquens in auctorem tulit.
Tum daemon invictum Dei
Testem lacessit praelio,
Perfossus ipse concidit,
Et stratus aeternum jacet.
Mors illa sancti martyris
Mors vera templorum fuit:
Tunc Vesta Palladios lares
(0329A)929 Impune sensit deseri.
Quidquid Quiritum sueverat
Orare simpuvium Numae,
515930 Christi frequentans atria,
Hymnis resultat martyrem.
Ipsa et senatus lumina,
Quondam luperci, aut flamines,
Apostolorum et martyrum
520 (0330A)Exosculantur limina.
931 Videmus illustres domos
Sexu ex utroque nobiles
Offerre votis pignora
Clarissimorum liberum.
Vittatus olim pontifex
Ascitur in signum crucis,
Aedemque, Laurenti, tuam
(0331A)932 Vestalis intrat Claudia.
(0332A)933 O ter, quaterque, et septies
530 (0333A)Beatus Urbis incola:
Qui te ac tuorum cominus
Sedem celebrat ossuum.
934 Cui propter advolvi licet,
Qui fletibus spargit locum,
Qui pectus in terram premit,
Qui vota fundit murmure.
Nos Vasco Iberus dividit
Binis remotos Alpibus,
Trans Cottianorum juga,
540935 Trans et Pyrenas ninguidos.
Vix fama nota est, abditis
Quam plena sanctis Roma sit,
(0334A)Quam dives urbanum solum
Sacris sepulcris floreat.
Sed qui caremus his bonis,
Nec sanguinis vestigia
Videre coram possumus,
Coelum intuemur eminus.
Sic, sancte Laurenti, tuam
Nos passionem quaerimus:
Est aula nam duplex tibi,
Hic corporis, mentis polo.
Illic inenarrabili
Allectus urbi municeps,
555936 Aeternae in arce curiae
Gestas coronam civicam.
(0335A)Videor videre illustribus
Gemmis coruscantem virum,
Quem Roma coelestis sibi
Legit perennem consulem.
Quae sit potestas credita,
Et muneris quantum datum.
(0336A)Probant Quiritum gaudia,
937 Quibus rogatus annuis.
Quod quisque supplex postulat.
Fert impetratum prospere:
Poscunt, litantur, indicant,
938 Et tristis haud ullus redit.
(0337A)Ceu praesto semper adsies,
570 (0338A)Tuosque alumnos urbicos
(0339A)939 Lactante complexus sinu
940 Paterno amore nutrias.
Hos inter, o Christi decus,
Audi et poetam rusticum,
Cordis fatentem crimina,
Et facta prodentem sua.
Indignus agnosco et scio
Quem Christus ipse exaudiat:
Sed per patronos martyres
580 (0340A)Potest medelam consequi.
Audi, benignus, supplicem
Christi reum Prudentium:
Et servientem corpori
Absolve vinclis saeculi.